Energievoorziening aan boord

Door J. Alkema

Toen we besloten een koelkastje aan boord te installeren, kwam ook de vraag of er wel voldoende energie beschikbaar zou zijn. Tot nu toe bleek af en toe wat walstroom en het af en toe noodzakelijk motoren voldoende voor de energiebehoefte. Een koelkastje vraagt echter voortdurend stroom en daarom moet nader naar het de levering en het verbruik van energie worden gekeken. Een uitgangspunt voor ons was dat we geen extra motoruren wilden maken voor dat beetje koelte.

Uit de documentatie van de koelunit bleek dat gemiddeld 0,6 A werd gebruikt. Niet genoemd werd bij welke stand dit werd bereikt. Uiteraard is het stroomverbruik moeilijk vooraf in te schatten, omdat ook de isolatie van de koelbox een grote rol speelt. Later bleek dat op de laagste stand het verbruik ongeveer 0,6 ampère was. Het temperatuurverschil tussen binnen en buiten was ca. 12 graden. Meestal gebruiken we de laagste stand en dat is voldoende.

Voor een weekend van 2 maal 24 uur zou dit ongeveer betekenen 2 * 24 * 0,6 = 30 Ah. Voor een 100 Ah accu is dit al een forse hoeveelheid, ervan uitgaande dat een accu nooit moet worden leeg getrokken. Af en toe bijladen op de ligplaats via walstroom kan echter wel een sluitende balans geven. Bij meerdaagse tochten en weinig motoren , wordt het verbruik zo hoog dat aanvullende energie nodig is. Om zo onafhankelijk mogelijk te blijven moesten we kiezen tussen een windmolen of een zonnepaneel.

Een windmolen werkt als het waait, ook 's nachts. Zonnepanelen werken alleen overdag, en geven pas voldoende energie wanneer de zon er direkt op schijnt. Voor beide systemen geldt dat de energiecapaciteit toeneemt met de afmetingen. Een windmolen vraagt een apart mastje. Het geheel moet stormzeker zijn bij continu gebruik, ook wanneer we niet aan boord zijn.

Een voordeel van een zonnepaneel is dat het op dek kan worden gemonteerd en geluidloos werkt.

We kozen voor een zonnepaneel, die op het kajuitdak werd geplaatst. Het geeft geen enkel belemmering en je kunt er nog op lopen ook.

Bij het bepalen van de capaciteit was het uitgangspunt dat het stroomverbruik van een weekend in de week via het zonnepaneel moest kunnen worden teruggeleverd.

Leveranciers van zonnepanelen geven de maximale stroom en het maximale laadvermogen dat kan worden geleverd onder ideale omstandigheden. Dit piekvermogen moet voor de bepaling van de afmetingen worden gereduceerd tot een praktisch haalbaar laadvermogen. Een voorbeeld is dat gerekend wordt met gemiddeld 4 ideale zonnen uren per dag gedurende de zomermaanden van maart tot oktober.

Om 30 Ah terug te krijgen in 7 dagen met gemiddeld 4 uur zon is een laadstroom nodig van :

30/(7*4) = 1 A. Ik koos een paneel met max. 1,5 A .

Het geheel heeft de hele warme zomer goed gefunctioneerd, en we hebben nooit energieproblemen gehad.

Tot slot een waarschuwing. Veel leveranciers geven het laadvermogen op in Watt. In de folders worden dan berekeningen gemaakt gebaseerd op dit laadvermogen. In ons geval heeft het zonnepaneel een laadvermogen van 27 Watt . Het paneel kan zelf bij 18 Volt de 1,5 Ampère leveren. Doordat het paneel via een spanningsregelaar op de accu is aangesloten is de spanning niet 18 Volt, maar tussen de 12 en 13 Volt. Het laadvermogen is bij aansluiting op een accu dus niet 27 Watt, maar ca. 12 * 1,5 = 18 Watt. Dit is beduidend lager dan de 27 Watt.

We hebben de leverancier via een brief gewezen op deze "wisseltruc", waardoor men misschien een te klein paneel kiest. De leverancier heeft daarop niet gereageerd. Straks afwachten of de folders op de HISWA zijn aangepast. Het beste is dus om de keuze te bepalen op basis van de laadstroom en niet van een laadvermogen in Watt bij een spanning van 18 a 20 Volt.