Het SOLAS-verdrag en een veiligheidsrichtlijn voor de Vereniging
Leo Kool, John van Oort, Rik Versteegh, Ton Verbraak, De Commissie Zeemanschap en Navigatie.
Nederland is mede ondertekenaar van het SOLAS-verdrag (International Convention for the Safety of Life at Sea). De invulling van sommige onderdelen van dit verdrag, dat in principe voor alle schepen geldt,
wordt overgelaten aan de nationale overheden. In hoofdstuk V van dit verdrag, dat gaat over ‘Safety of Navigation’, worden o.a. de uitrustingsvoorschriften voor een schip uiteengezet.
De Nederlandse overheid, bij monde van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW), heeft ervoor gekozen deze uitrustingsvoorschriften, die hoofdzakelijk bedoeld zijn voor de schepen van de handelsvaart
niet in haar volle omvang te laten gelden voor jachten of pleziervaartuigen. Wel komt IVW met een aantal regels, die van toepassing zijn op kleine (niet beroeps matige) zeegaande pleziervaartuigen. De
tekst van deze regels kunt u vinden op de website van de Vereniging bij Z&N onder ‘SOLAS V regels voor zeegaande pleziervaartuigen’.
Deze regels zijn weliswaar summier, maar ze vormen een uitstekend vertrekpunt voor de individuele zeiler om op een verantwoorde manier een reis te ondernemen. Zo spreken de regels van IVW o.a. over de
verplichting tot het maken van een goede ‘reisplanning’, het aan boord hebben van ‘voldoende veiligheidsuitrusting’ en het zorgdragen voor ‘informatie aan land’. Hiermee
wordt bedoeld dat iemand op de hoogte is van uw reisplannen en weet welke personen aan boord zijn. Ook spreken de regels over het ‘voeren van een radarreflector’, het ‘aan boord hebben
van noodsignalen’ en ‘het hulp verlenen aan andere vaartuigen’.
De aanbevolen veiligheidsuitrusting.
De commissie Z&N van de Vereniging heeft zich tot doel gesteld deze regels van IVW nader uit te werken. Zo zal een lijst worden gepubliceerd met daarin een aanbevolen veiligheidsuitrusting.
Hierbij zal onderscheid gemaakt worden naar vaargebieden. Hoewel de regels van IVW bedoeld zijn voor zeegaande plezierjachten, stelt de commissie Z&N zich op het standpunt dat het zinvol is zich niet
tot deze categorie te beperken en een uitrustingslijst op te stellen voor binnenwater; ruim binnenwater; de kustwateren tot ca 15 mijl uit de kust (VHF bereik tot een kuststation) en open zee. Immers
menig toerzeiler groeit via deze indeling door van tochten op de Nederlands binnenwateren, via IJsselmeer en Waddenzee of de Zeeuwse wateren, naar de eerste tochten langs de kust over zee en verder. Ook
bevaren we veelal meerdere vaargebieden, b.v. tijdens de zomervakantie en zullen we schip en bemanning moeten uitrusten naar de wateren die we bevaren.
De lijst bestaat uit een aantal delen die betrekking hebben op:
- Opleiding en Training’, met daarin de van belang geachte kennis en ervaring.
- de ‘scheepsuitrusting’, denk hierbij aan ankers e.d,
- de ‘technische uitrusting’, zoals gereedschap en reservedelen,
- de ‘navigatie-uitrusting’, zeekaarten, kompassen e.d,
- de ‘communicatiemiddelen’,marifoon, radio-ontvanger e.d,
- de ‘reddingsmiddelen’, zwemvesten, reddingsvlot e.d,
De lijst zal jaarlijks in het boordboek opgenomen worden. Het is te voorzien dat ze van tijd tot tijd bijgesteld moet worden, waarbij de inbreng van u als leden zeer op prijs gesteld zal worden. Op die
manier zal elk jaar een bijgewerkte lijst beschikbaar komen voor de leden.
Een veiligheidsuitrusting alleen is niet voldoende
Toch is het niet onbelangrijk bij het verschijnen van de lijst een aantal kanttekeningen te plaatsen. Ook al voeren we de lijst met de aanbevolen veiligheidsuitrusting tot in detail uit, dan nog is onze
veiligheid niet gewaarborgd. Elke zeiler zal er in eerste instantie voor moeten zorgen dat schip, uitrusting en bemanning geschikt en instaat zijn voor een te ondernemen reis. Dit dient gerealiseerd te
worden door het plegen van onderhoud, het zorgdragen voor een goede op de reis toegesneden uitrusting en het vergaren en op peil houden van kennis. Voorkomen moet worden dat we in situaties terecht komen,
waardoor we in moeilijkheden geraken. We moeten risico bewust zijn, gevaar voorzien en daar naar handelen. Weer, wind, zicht en zeegang passen zich nooit aan aan onze voorbereidingen. Wij moeten
ons aanpassen aan de omstandigheden waarin we terecht kunnen komen. Geen enkele veiligheidsuitrusting is daartoe in staat. Immers een 275N reddingsvest met licht, fluit en beenband steekt niet op tijd
een rif; een radar volgt geen cursus om erachter te komen hoe zijn knopjes werken en hoe een echo op zijn scherm geïnterpreteerd moet worden; een EPIRB houdt zich niet bezig met reisvoorbereiding en een
reddingsstaak vervangt niet op tijd de verstaging om over het onderhouden van de motor maar te zwijgen.
De veiligheidsuitrusting, wat doen we er mee
Met de veiligheidsuitrusting, die we aan boord hebben zullen we moeten kunnen werken. Dit bereiken we alleen door te oefenen en ons een voorstelling te maken van het verloop van een calamiteit. Brand;
mastbreuk; man over boord; stranding; lekkage. Door er vooraf over na te denken en ons in te leven in een calamiteit, winnen we als het er op aan komt, tijd en vergroten we de kans op succes aanzienlijk.
Het overgrote deel van onze tijd en inspanning zal echter moeten zitten in het voorkomen van die situaties waarin we met name onze reddingsmiddelen nodig hebben. Dit blijven immers, hoe geavanceerd en
aanbevolen ze ook zijn, middelen om de put te dempen als het kalf aan het verdrinken is. In feite doen ze niets voor onze veiligheid. Dat moeten we zelf doen en dat gaat verder dan het aanschaffen en
ophangen ervan. Veiligheid is niet alleen de kans vergroten gered te kunnen worden, veiligheid is vooral voorkomen dat we gered moeten worden.
Eigen verantwoordelijkheid ook bij deelname aan evenementen, maar de vereniging verwacht wel dat uw uitrusting op orde is.
Het karakter van de lijst is een aanbeveling. De lijst is inmiddels goedgekeurd door het Bestuur. We benadrukken nog een keer dat de lijst die voor u ligt een aanbeveling is. De Vereniging verplicht u
tot niets, maar u bent aan uzelf; aan uw mede opvarenden en aan de Vereniging verplicht te zorgen dat uw schip en uitrusting in orde is. U moet de lijst zien als een handreiking van de Vereniging om tot
een verantwoordde uitrusting te komen. Een uitrusting waar u zelf verantwoordelijk voor bent en blijft. Onverlet uw eigen verantwoorde-lijkheid, die altijd zal blijven bestaan, zal de Vereniging als organisator
van een evenement van u verwacht dat uw uitrusting in orde is.
De commissie Zeemanschap en Navigatie nodigt u uit mee te denken over deze lijst en ons te informeren wanneer u aanvullingen heeft of tekortkomingen constateert. Jaarlijks willen we op die manier een
bijgewerkte lijst uitgeven als onderdeel van het boordboek.
PS: De tekst van het SOLAS-verdrag is op de website bij de Commissie Z&N te vinden, dd 1 december 2007.