Beleven en waarnemen voor de toekomst van het Wad

"Havens eilanden puilen uit"

(Door Jan Willem de Koning, commissie planologie, december 2011)

Dit stond afgelopen zomer vet gedrukt in de Leeuwarder Courant. En inderdaad, bij mooi weer en lange dagen lopen de Waddenhavens helemaal vol. De capaciteit zodanig uitbreiden dat er altijd plaats is, is geen optie. Je kan de capaciteit van de havens niet uitbreiden op basis van de topdrukte.

En wat ook meespeelt is dat er watersporters zijn die deze havens beschouwen als drijvende bungalowparken en soms wekenlang in de haven blijven liggen. Het kost een paar centen maar het is altijd nog goedkoper dan een zomerhuisje huren. Bij navraag bij de havenmeester blijkt dat het slechts een klein aantal is. Per dag wisselen er toch altijd nog zo'n 100 schepen.

Uit onderzoek* naar de capaciteit en mogelijkheden komt naar voren dat vooral de havens van Terschelling , Ameland en Schiermonnikoog te vol en daardoor onveilig zijn. Enige uitbreiding van de capaciteit is wel gewenst, maar vooral vanwege de veiligheid zullen er maatregelen moeten worden genomen. Ligboxen zoals nu op Vlieland zijn hard nodig. Uitvoering van de plannen zal nog wel enige tijd op zich laten wachten. o.a. vanwege het traject van vergunningen, denk aan de Natura 2000 grenzen! Bij Terschelling loopt bv. de grens met het Natura 2000 gebied vlak langs de jachthavendam.

Het capaciteitprobleem zal in het hoogseizoen wel altijd blijven.

Er wordt wel eens gesuggereerd om moorings te leggen, bv. in de Vliesloot voorbij de veerhaven of in de Vlielanderbalg. De overheid en milieuorganisaties staan echter op het standpunt dat er niet buiten de havens oplossingen gezocht moeten worden. Het zou betekenen dat er dan ook buiten het drukke seizoen schepen buiten blijven. Verder zijn er toch vrij hoge kosten verbonden aan seizoensgebonden plaatsing, onderhoud, geld innen etc.

Wil je in het hoogseizoen met een kieljacht toch het Wad op dan zul je je er terdege op moeten voorbereiden en daar ontbreekt het wel eens aan. Het is ook wel verleidelijk om met mooi weer naar een van de Waddenhavens over te steken en maar of je nog een plaatsje krijgt? Maar bereid je voor op een nachtje ankeren dat is minstens zo mooi.

De Commissie planologie heeft geen plannen aan te dringen op verdere capaciteitsuitbreiding dan in het onderzoek* werd genoemd. Wel moet veel meer voortgang gemaakt worden met de inrichting van de verouderde havens.

Welke voorbereidingen kunnen bijdragen aan een veilige en plezierige Waddentocht?

-Sinds afgelopen seizoen is het MIS Waddenhavens ( Meld en Informatie Systeem) ingevoerd. Het is een Website waarop de bezetting van de havens wordt aangegeven. Let op; reserveren is niet mogelijk. De voortgaande digitalisering van informatie maakt het mogelijk om via mobiel internet op je laptop of I-phone/ I-pad een overzicht te krijgen van de beschikbaarheid van ligplaatsen.

Reken er op dat de bezetting op drukke weekenden per uur wijzigt. Zie www.waddenhavens.nl

Het vraagt ons dus wel weer om mee te gaan in het digitijdperk.

-Luister uit op de marifoonkanalen Den Helder 62, Terschelling 2 en Schiermonnikoog 5. Uitzendtijden staan in het Boordboek.

–Stel je er op in dat je zult moeten ankeren in de nabijheid van de havens.

Ik hoor soms van ervaren (Toer)zeilers dat ze eigenlijk nooit ankeren en liever naar een andere haven uitwijken, desnoods teruggaan.

Is het ankergerei goed in orde en heeft U wel eens geoefend? Als de havens vol zijn is het ook mooi weer dus wat let je om een mooi plekje op te zoeken.

Wij varen nu met een schip dat kan droogvallen , maar ook met ons vorige schip met 1,9 m diepgang gingen we bij Vlieland vaak ten anker om de drukte in de haven te mijden. Een bijbootje is dan wel prettig.

Wij hebben een Bruce 20 kg voor een schip dat ca. 5 ton weegt. 30 Meter ketting van 8mm en steken meestal 4 a 5 keer de waterdiepte bij hoogwater. Nooit twee ankers, dat raakt met kenteren maar in de knoop en ook geen voor en achteranker want... heeft een nabijgelegen jacht dat niet, dan kom je na kentering mogelijk te dicht bij elkaar. Schrik niet als je ankerketting loodrecht onder het schip hangt of wat dwarsuit, dat komt voor als stroom en wind tegengesteld gaan staan.

Wat te doen bij plotseling opkomend slecht weer?

De meeDe meeste havens zullen er dan alles aan doen om de nood capaciteit te benutten. Kijk bv. Op de website www.waddenhavenvlieland.nl bij vaarinformatie "Wat te doen als de haven vol is"

Voor Vlieland staat ook vermeld hoe het met de toelating van jachten is bij volle haven.

Waar ankeren:

Texel. Ik heb er geen ervaring mee. Deze haven is maar zelden helemaal vol. Maar bij mooi weer lig je veel mooier in het Amsteldiep. Oostelijk van het Balgzand. Voldoende diep water (4-6 meter) om te ankeren en tamelijk beschut achter de plaat al spoedig na hoogwater.

Vlieland. Anker ruim voorbij de veerhaven in de Vliesloot bij de VS 22 hoe westelijker hoe minder stroom en goede ankergrond. Gedurende een lange periode rond laagwater lig je hier heel rustig. Een andere goede plek is in de Vlielanderbalg tegenover de jachthaven. Hier kan je ook goed in de gaten houden of er plaats vrijkomt in de haven, zo rond de advies vertrektijd voor jachten naar Harlingen en dat is twee uur na laagwater.

Terschelling. Voor het Groene strand zie je vaak schepen ankeren en droogvallen. Het is m.i. niet zo'n goede plek. Je hebt veel last van golfslag van de Veerboten en watertaxi's en het is meest lager wal. Vaar liever even voorbij de haven het Oosterom in. Je ligt daar ook al gauw beschut achter de droogvallende platen. Met de bijboot wel een eindje varen naar de haveningang, maar je kunt ook je bijboot op de Waddendijk trekken aan de oostpunt van de buitenhavendam bij het ''Lichtje''.

Advies vertrektijd voor jachten naar Harlingen is 1 uur voor LW Terschelling. Ga dan informeren of er al weer plaats in de haven is. VHF 31

Ameland. Geen eigen ervaring omdat we hier bij plaatsgebrek in de haven oostelijk van de jachthaven droogvallen, Westelijk van de veerdam is een ankergebied maar daar wordt ook veel gekitesurfd..

Schiermonnikoog. Ankeren in voldoende diep water bij de haven is niet mogelijk. Maar oostelijk van de Engelsmanplaat en in het Gat van Schiermonnikoog bij GvS14 is ankeren prima te doen. Bovendien is de haven van Lauwersoog vlakbij als het niet zo mooi weer is of het weer omslaat.

Tot slot:

Oefen een paar keer met ankeren. Probeer ook eens een nachtje te blijven liggen.

Bijvoorbeeld: Kornwerderzand, oostelijk van de sluizen op het IJsselmeer (geen getij) en in het al eerder genoemde Amsteldiep oostelijk van het Balgzand getijde water.

*Havenvisie Wadden, Verantwoord varen op het Wad.( Ver. van Waddenzee gemeenten)