Zeilen rond de Noordzee en het Kanaal, welke documenten heb je nodig?

Ons Toerzeilers Boordboek bevat bruikbare informatie over de documenten en de regels voor het bezoeken van het Groot-Brittannië. Maar hoe zit het met de Kanaaleilanden, zijn er verschillen tussen Guernsey en Jersey en wat zijn de regels om het Schengengebied te verlaten en weer terug te keren? Zijn deze regels gelijk in Nederland, België en Frankrijk? De Brexit heeft ons opgezadeld met een pittige bureaucratische puzzel. Dit artikel heeft tot doel onze leden wegwijs te maken in de formele regels per land en reismogelijkheid rondom het de landen van het Verenigd Koninkrijk die velen van ons tijdens een korte vakantie kunnen bezeilen. Wel een disclaimer, dit verhaal beschrijft de status van juni 2026, de regels veranderen doorlopend, check dus voor je vertrek of deze nog gelden.

Schengen en derde landen

Het Schengengebied is een fantastische uitkomst voor EU-burgers die veelvuldig over de landsgrenzen reizen, en al helemaal voor degenen die dat doen met een kostbaar bezit zoals een mooi zeiljacht. Volgestouwd met proviand, waaronder wellicht de nodige dranken en tabakswaren voor een lang verblijf elders, hond aan boord, wellicht ook nog een gast mee van buiten de EU? Het kan allemaal de zeegrenzen binnen het Schengengebied over zonder voorbereiding, maar wel met de je ID en een bewijs van de nationaliteit van je schip (het Nederlandse ICP of Zeebrief of de Belgische Vlaggenbrief ). Ook is het raadzaam te kunnen bewijzen dat er BTW over het schip is betaald, bij voorkeur met een btw-verklaring.

Ga je Groot-Brittannië (GB) of de Kanaaleilanden bezoeken dan verlaat je het Schengengebied zodra je de 12-mijlszone van één van de EU-kuststaten overvaart. Vaar je vervolgens de 12-mijlszone van GB, of de Kanaaleilanden, binnen dan ben je in de “Common Travel Area” (VK, N-Ierland, Kanaaleilanden, Island of Man). Er zijn door de EU geen douane- of persoonsverdragen met GB of de Kanaaleilanden gesloten waardoor bezoekende jachten moeten voldoen aan de regels zoals beschreven in het Boordboek. Voor de Kanaaleilanden gelden andere regels, daarover later meer. Wellicht dat met de huidige renaissance in EU/GB verhoudingen er een versoepeling van de regels gaat komen, maar voorlopig hebben we het hier mee te doen. Voor terugkeer in het Schengengebied vanuit GB of de Kanaaleilanden gelden de regels voor terugkeer van buiten de EU vanuit een “derde” land. 

Zowel de vertrek als de terugkeerregels worden door EU-burgers veelvuldig over het hoofd gezien. Het weinig of niet naleven van de uit- en in-reis regels heeft dan ook weinig consequenties door een oogluikende naleving. Veel zeilers zijn zich dan ook onbewust van de officiële regels en we realiseren ons weinig dat de zee de enige ingang is in Schengen met vrijwel geen grenscontrole. Toch is er beweging op dit front, controles worden in alle landen intensiever. Zo heeft de Commissie Vaarbelangen het bericht ontvangen dat in Nederland de Marechaussee naar een manier zoekt om de regels na te gaan leven op een manier die voor beide partijen praktisch is. Als Schengenbewoners kunnen we alleen maar toejuichen dat de grenzen effectiever worden beheerd. De consequentie voor ons als zeezeilers is nu wel dat we de regels die er zijn moeten kennen en kunnen toepassen. Het is aan jou of je deze regels naleeft, maar met dit verhaal weet je van de hoed en de rand.

Wat heb je nodig?

De benodigde documenten zijn in beginsel identiek, maar verschillen per land. Voor jezelf heb je binnen Schengen genoeg aan je EU-ID kaart. Voor GB en de Kanaaleilanden is een paspoort verplicht. Daarnaast zal ieder bemanningslid een ETA moeten aanvragen, sinds september 2025 ook voor de Kanaaleilanden. Dit ETA vraag je online aan, is twee jaar geldig en kost op dit moment £20 per ETA.

Groot-Brittannië bezoeken

Je moet toestemming hebben om GB te bezoeken met je schip. Voor het vertrek naar GB gaat dit met een autorisatie vooraf online met een sPCR (submit Pleasure Craft Report), Excel formulier e-C1331per e-mail of PDF-formulier C1331 uitgeprint per post. Bij het schrijven van dit artikel was de online tool offline, dus wees voorbereid op de mogelijkheid een Excel te kunnen mailen! Vanaf het moment van het overschrijden van de 12-mijlszone tot de officiële autorisatie voer je een gele Q vlag in je stuurboordwant. Je kunt elke GB-haven als Port of Entry gebruiken. De Q vlag kan gestreken worden en je kunt van boord zodra je de officiële toestemming hebt ontvangen. Niet zelden is dat al vóór vertrek. In de praktijk gaat de GB-douane flegmatiek met haar taak om en er volgt zelden een fysieke controle, maar wees voorbereid op een full treatment. Het bellen van de Yachtline zodra je de 12-mijlszone invaart, wat voorheen vereist was, is dus niet meer nodig.

De Kanaaleilanden bezoeken

De Kanaaleilanden passen twee systemen toe. Voor elk bezoek aan Guernsey, Herm, Alderney of Sark vul je fysiek “Form GC27” in. Aanmelding vooraf is niet mogelijk, dit kan alleen fysiek in de havens van St. Peters port, Beaucette Marina, St. Sampson of Braye. Zijn de havenmeesters niet aanwezig dan hijs je een Q-vlag in je stuurboordwant totdat je de aanmelding hebt volbracht. Voor Jersey gebruik je de online-registratiemogelijkheid met je mobiel vooraf, of in het havenkantoor. Voor het laatste geval zul je dus eerst naar St. Helier moeten en je gele Q vlag moeten hijsen. Na (mobiel) online aanmelden en de ontvangst van een toestemming voordat je de 12-mijlszone binnengaat kan je op Jersey direct naar je favoriete ankerplekje. Mis je deze kans, door bijvoorbeeld een slechte internetverbinding op zee, dan zal je eerst naar St. Helier moeten om je autorisatie af te wachten. Reis je van Guernsey naar Jersey of vv dan volgt de hiervoor beschreven aanmeldingsprocedure aangezien de diensten geen inzicht hebben in de wederzijdse aanmeldingen.

Schengen verlaten

Als je het Schengengebied gaat verlaten zul je een afmeldprocedure moeten volgen. Dit vereist aangifte van wie en welk schip gaat reizen. Alle drie besproken Schengenlanden hebben hiervoor een vorm van digitalisering voor ons opgetuigd en vragen ongeveer dezelfde informatie, de links staan in dit artikel. Vul als Call Sign je marifoon roepnaam in (PA 1234).

In Nederland download je een PDF wat je aan de KMAR mailt, lig je in Rotterdam dan aan de Zeehavenpolitie (zie links). Dit doe je vanaf 3 dagen tot 3 uur vóór vertrek. Na ontvangst krijg je een bevestiging en een bericht of je wordt gecontroleerd. Als Schengenbewoner kan je vanuit elke zeehaven vertrekken. De bevestiging is goed om te hebben als vertrekbewijs.

België heeft een online meldtool. Vul deze uiterlijk 24 uur voor vertrek in. Een ontvangstbevestiging en eventuele instructies volgen online, net zoals in Nederland. Ook in België kan je vanuit elke zeehaven vertrekken.

Voor de Franse havens download je het pdf-afmeldformulier in de link dat je na invulling toestuurt aan de havenmeester van de vertrekhaven, die het dan weer doorstuurt aan de douane. In alle gevallen stuur je de afmelding het liefst 24h vóór vertrek, maar vlak voor vertrek kan ook. Wachten op een bevestiging is niet nodig want die zal je niet krijgen. Als Schengenbewoner kan je vanuit elke haven vertrekken.

Kom je weer terug in het Schengengebied dan volgt dezelfde procedure, met dezelfde documenten en web tools, in omgekeerde volgorde. Je meld je af met sPCR of e-1331 in het VK en aan bij de douane in België, de immigratiedienst in Nederland of de havenmeester in Frankrijk. Alleen voor de Kanaaleilanden geldt “cast off & go”. Afmelden hoeft daar niet. De aanmelding in het Schengengebied vereist geen toestemming, maar moet wel volgens de regels plaatsvinden. Hier hanteren de diverse landen licht verschillende regels.

Nederland vereist dat je het formulier 24 uur voor vertrek opstuurt, of voorafgaand aan je vertrek als de reis korten duurt dan een dag. Een mogelijke controle wordt dan ook weer per e-mail gemeld.

België geeft officieel geen aanmeldtijd op, maar geadviseerd wordt 24 uur voor aankomst aan te houden. Ook hier geldt weer dat een controlemelding digitaal zal worden verzonden.

Frankrijk tenslotte vereist dat je de aanmelding verstuurd 24h voor vertrek of uiterlijk voorafgaand aan vertrek, als de reis korter is dan 24 uur. Dus identiek aan Nederland. De aanmelding verstuur je aan de havenmeester van de haven waar je aan zult komen.

Voor alle landen geldt dat als je aankomsthaven door omstandigheden wijzigt je dit zult moeten aangeven.

Nu is er nog één reiscombinatie overgebleven, van GB direct naar de Kanaaleilanden of omgekeerd. Je kunt dit nu zelf beredeneren; vanaf GB afmelden met sPCR en lokaal aanmelden zoals hiervoor beschreven. Vanaf de Kanaaleilanden alleen aanmelden met sPCR.

Port of entry, points de passage frontaliers maritme, grensdoorlaatposten of grensposthavens

Het doel van dit hele circus is dat wij de douane of marechaussee de gelegenheid geven ons te controleren bij vertrek en aankomst. Het is aan ons om daarvoor via een haven te reizen waar deze controle kan plaatsvinden. Nederland houdt aan dat deze haven 3 uur varen van een grensdoorlaatpost moet liggen. In de praktijk betekent dit dus dat je via elke zeehaven kunt reizen. België heeft alleen grotere zeehavens, alle havens die wij zullen bezoeken zijn ofwel hoofdhaven of dépendances die vanuit de hoofdhaven worden bediend. Ook Frankrijk verlangt dat je reist via havens waar grenscontrolepersoneel aanwezig is, maar Schengenbewoners kunnen aankomen in iedere Franse haven. Zie links met alle havens die wij bij vertrek en binnenkomst aan de Noordzee en het Kanaal kunnen gebruiken, andere havens zijn dus niet toegestaan. De praktijk leert dat deze havens alleen gelden voor bewoners van buiten het Schengengebied.

Heb je passagiers aan boord die niet uit het Schengengebied komen, is er geen BTW over je schip afgedragen, is er onderweg iets kostbaars aan je boot toegevoegd, heb je huisdieren aan boord of een fors uitgeruste wijnkelder? Ga dan verder zoeken via de opgegeven links, je moet dan nog wat meer werk verrichten.

Hopelijk heeft dit artikel je geholpen. Heb je opmerkingen, aanvullingen of verbeteringen, mail dan naar vaarbelangen@toerzeilers.nl. Feedback is onze brandstof!

Links naar de landenwebsites voor aanmelden vertrek/aankomst in 12 mijl zone

https://www.gov.uk/guidance/sailing-a-pleasure-craft-that-is-arriving-in-the-uk#fly-the-yellow-q-flag-when-you-enter-uk-waters

https://www.marechaussee.nl/onderwerpen/m/meldplicht-beroeps-en-pleziervaart/pleziervaart

https://www.politie.be/grenscontrole/nl/aangifte-pleziervaart

https://www.douane.gouv.fr/sites/default/files/2022-07/11/formulaire-immigration.pdf

Havenlijst NL/B/FR

https://www.marechaussee.nl/onderwerpen/g/grensdoorlaatposten

https://digital.belgium.be/iaf/hil/police/pcdec/

https://www.douane.gouv.fr/sites/default/files/2022-07/11/carte-ppf-maritimes.pdf

Voorbeeld Boulogne-sur-Mer, vertrek en aankomst Schengengebied Frankrijk

https://www.boulogne-marina.com/arrival-depart-boulogne-marina-from-to-outside-the-schengen-area

Marcel Stemvers

Commissie Vaarbelangen